REHBERLİK ve TEFTİŞ BAŞKANLIĞI

Gümrük ve Ticaret Müfettişlerinin Görev ve Yetkileri

Gümrük ve Ticaret Müfettişlerinin Görev ve Yetkileri

640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 649 sayılı KHK ile değişik 16. maddesine göre, Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Bakan'ın emri veya onayı üzerine Bakan adına aşağıdaki görevleri yapar:
 
Başkanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesinde, uzmanlaşma ve işbölümünün sağlanması amacıyla doğrudan Başkanlığa bağlı olmak üzere aşağıdaki grup başkanlıkları kurulur:
          a) Teftiş Grup Başkanlığı.
          b) Gümrük İnceleme ve Soruşturma Grup Başkanlığı.
          c) Ticaret İnceleme ve Soruşturma Grup Başkanlığı.
 
Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, Makamın emri ve onayı üzerine aşağıdaki görevleri yapar:
 
          a) Teftiş Grup Başkanlığı:
             1) Bakanlık teşkilatının her türlü faaliyet ve işlemleriyle ilgili olarak teftiş yapmak.
            2) Bakanlık teşkilatının denetimi altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemleri ile ilgili olarak Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde teftiş yapmak.
            3) Bakanlığın amaçlarının daha iyi gerçekleştirilmesini ve mevzuata, plan ve programa uygun çalışılmasını sağlamak üzere gerekli teklifleri hazırlamak ve Makama sunmak.
            4) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri ve gümrük müşavirlerinin her türlü faaliyet ve işlemlerini incelemek ve denetlemek.
            5) Mevzuatın uygulanmasında görülen aksaklıklar hakkında görüş ve önerilerini bir rapor hâlinde Makama sunmak.
             6) Makam tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
 
          b) Gümrük İnceleme ve Soruşturma Grup Başkanlığı:
            1) Bakanlık teşkilatının gümrük konularındaki faaliyet ve işlemleriyle ilgili olarak inceleme ve soruşturma yapmak.
            2) Ticarî işletmelerde gümrük ve dış ticaret mevzuatı uygulamalarını incelemek, denetlemek, soruşturmak ve sonradan kontrole tabi tutmak.
              3)   Gümrük mevzuatına aykırı fiillerle ilgili inceleme, araştırma ve idari soruşturma yapmak.
            4) Gümrük yükümlülüklerine ilişkin ihbar ve şikâyetleri incelemek, araştırmak ve idarî yönden soruşturmak.
            5) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri ve gümrük müşavirlerinin her türlü faaliyet ve işlemlerini soruşturmak.
            6) Mevzuatın uygulanmasında görülen aksaklıklar hakkında görüş ve önerilerini bir rapor hâlinde Makama sunmak.
              7) Makam tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
 
          c) Ticaret İnceleme ve Soruşturma Grup Başkanlığı:
            1) Bakanlık teşkilatının ticaret konularındaki faaliyet ve işlemleriyle ilgili olarak inceleme ve soruşturma yapmak.
            2) Gözetim şirketlerinin ve firmalarının kuruluş, faaliyet ve işlemleri, ticaret odaları, sanayi odaları, ticaret ve sanayi odaları, deniz ticaret odaları, ticaret borsaları, ürün ihtisas borsası unvanını taşıyan ürün borsaları ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve bunların bağlı ve ilgili kuruluşları, ticaret sicili memurluklarının faaliyet, hesap ve işlemleri, Bakanlığa verilen görevler çerçevesinde yerli ve yabancı şirketler, yurtiçinde düzenlenen fuarların kuruluş ve işleyişi, umumi mağazaların hesap, işlem, varlık ve faaliyetleri ile yaş sebze ve meyve toptancı hâlleri ile ilgili inceleme, denetim ve soruşturma yapmak.
            3) Tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını korumak amacıyla piyasa gözetim ve denetimi yapmak, inceleme ve soruşturma yapmak.
            4) Kooperatiflerin her türlü işlem, hesap ve mal varlıklarını incelemek, denetlemek ve soruşturmak.
            5) Esnaf ve Sanatkârlar Genel Müdürlüğünün görev alanına giren hususlarda inceleme, denetim ve soruşturma yapmak.
            6) Mevzuatın uygulanmasında görülen aksaklıklar hakkında görüş ve önerilerini bir rapor hâlinde Makama sunmak.
             7) Makam tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
 
Gümrük ve Ticaret Müfettişleri, gümrük bölgesi içinde bulunan bütün nakil vasıtalarını, bunların yük ve eşyasını, personel ve yolcularını muayene etmeye, Bakanlığın denetimine tâbi gümrük ambar, antrepoları ve serbest bölgelerdeki mevcut mallar ile bunların kayıtlarını incelemeye, teftiş etmeye ve gerektiğinde Bakanlık ve Hazinenin haklarını koruyacak tedbirlerin alınmasını sağlayıcı önerilerde bulunmaya, acil ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Bakanlık ve Hazinenin haklarını koruyucu tedbirler almaya yetkilidir.
 
Denetime tâbi olan gerçek ve tüzel kişiler, gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde Gümrük ve Ticaret Müfettişlerine göstermek, Gümrük ve Ticaret Müfettişlerinin saymasına ve incelemesine yardımcı olmak zorundadır. Gümrük ve Ticaret Müfettişleri, görevleri sırasında tüm resmî daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkilidir; kanunî engel olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesi zorunludur.
 
Gümrük ve Ticaret Müfettişleri tarafından düzenlenen raporlar, öncelikle Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı bünyesinde oluşturulan Rapor Değerlendirme Komisyonlarına sunulur; Komisyonların yaptığı değerlendirme sonucunda hazırlanan rapor dikkate alınarak işlem yapılır. Rapor Değerlendirme Komisyonlarının teşekkülü ile çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.
 
Gümrük ve Ticaret Müfettişlerinin hangi grup başkanlığı bünyesinde görev yapacağı Bakan tarafından belirlenir.
 
Gümrük ve Ticaret Müfettişleri ve Müfettiş Yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlik sınavları, görev, yetki ve sorumlulukları ile Başkanlığın çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.
 
Gümrük Müfettişleri ayrıca 5449 sayılı Suç Gelirlerinin aklanmasının Önlenmesine İlişkin Kanun’un 2’nci maddesi uyarınca inceleme ve soruşturma konusunda yetkili hale gelmişlerdir.

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliğine göre Rehberlik ve Teftiş Başkanı'nın görev ve yetkileri ise şunlardır:
 
a) Başkanlığı yönetmek, Başkanlığın çalışmalarını düzenlemek ve denetlemek,
 
b) Denetim politikalarını ve yıllık denetim planlarını oluşturarak Makama sunmak, onaylanmış denetim planlarının uygulanmasını sağlamak,
 
c) Yıllık denetim programlarının grup başkanlıkları tarafından hazırlanmasını ve uygulanmasını takip etmek,
 
ç) Başkanlıkça gerçekleştirilecek denetimlerin; önleyici, eğitici ve rehberlik anlayışını ön plana çıkaran bir yaklaşımla etkin ve verimli bir şekilde yerine getirilmesini sağlamak,

d) Makamdan alınan teftiş, inceleme, denetleme, soruşturma ve sonradan kontrol onay ve talimatları üzerine müfettişleri görevlendirmek ve bu onay ve talimatların uygulanmasını izlemek,
 
e) Müfettiş raporlarının rapor değerlendirme komisyonuna intikalini ve raporların, komisyonun görüşleri uyarınca eksikliklerini ikmal ettirdikten sonra ilgili mercilere gönderilmesini sağlamak,
 
f) Müfettişler tarafından yürütülen denetim faaliyetleri ve düzenlenen raporların objektif ve ilgili mevzuatla belirlenen usullere uygun olmasını sağlamak ve bu amaçla gerekli tedbirleri almak,
 
g) Müfettişlerce yapılan çalışmalarda uygulama birliğinin sağlanması amacıyla denetim standartlarının, çalışma ilke ve rehberlerinin hazırlanmasını sağlamak ve uygulanmasını takip etmek,
 
ğ) Müfettişler ya da müfettişlerle idare arasında mevzuatın değişik yorumlandığı durumlarda, görüş ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla gerekli girişimlerde bulunmak,
 
h) Yapılan denetimlerin sonuçlarına göre Bakanlık faaliyetlerinin iyileştirilmesine veya tespit edilen aksaklıkların giderilmesine yönelik ortak görüş ve önerileri Makama iletmek,
 
ı) Müfettiş yardımcılığı giriş ve yeterlik sınavlarının yapılmasını sağlamak; müfettiş yardımcılarının yetiştirilmelerine ilişkin programlar hazırlamak ve uygulanmasını denetlemek,
 
i) Başkanlığın çalışmasına ilişkin periyodik faaliyet ve performans raporları hazırlamak,
 
j) Başkanlığın özlük işleri ile ilgili işlemlerinin yürütülmesini sağlamak,
 
k) Uzmanlaşma ve iş bölümünün sağlanması amacıyla çalışmalar yapmak, uzmanlaşmanın gerekli olduğu konu ve alanlarda çalışma grupları vasıtasıyla bu görevleri yerine getirmek,
 
l) 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanunla verilen görevleri yapmak,
 
m) Yıllık izin taleplerini planlamak ve işleme koymak,
 
n) Müfettişleri meslekleri ile ilgili bilimsel çalışmalar yapmaya özendirmek, bu amaçla yurt içi ve dışında inceleme ve araştırma yapmalarını sağlamak, mesleki, genel kültür ve yabancı dil bilgilerinin artırılması yönünde Başkanlıkça veya diğer kurum veya kuruluşlarca düzenlenen hizmet içi eğitim, kurs, seminer ve toplantılara katılmalarına imkân sağlamak,
 
o) Makam tarafından verilen veya mevzuatla öngörülen diğer görevleri yapmak.